Archive for άυλη εργασία

Μια στιγμή προτού κλείσουν οι πόρτες

Posted in δικά with tags , , , , , , , , on August 7, 2009 by simeonvatalos

Το ίντερνετ προσφέρει ένα ενδιαφέρον στιγμιότυπο της δράσης του κομμουνισμού, της ζωντανής εργασίας. Έχουμε ένα πεδίο στο οποίο κάποιες υπηρεσίες προσφέρονται από εταιρείες και κρατικούς παροχείς. Για να λειτουργήσει όμως όλο αυτό το σύστημα είναι απαραίτητη όχι μόνο η μισθωτή εργασία όλων αυτών που παρέχουν, αλλά και η ζωντανή εργασία όλων αυτών που χρησιμοποιούν αυτά που παρέχονται. Δηλαδή, το ίντερνετ δεν είναι μόνο το σύστημα (software και hardware), αλλά είναι ταυτόχρονα και η δράση των χρηστών του. Η ανταγωνιστική κίνηση μέσα στο πλαίσο αυτό δράττει αυτά που της προσφέρονται και τα χρησιμοποιεί για δικό της όφελος. Όλο και περισσότεροι χρήστες, για παράδειγμα, μοιράζονται υλικό στο διαδίκτυο, ενάντια στο κοπυράιτ και στη θέληση των εταιρειών. Εδώ υπάρχει ένα λεπτό σημείο: το ανταγωνιστικό κίνημα, εκείνοι δηλαδή μέσα στην ανταγωνιστική κίνηση που αντιλαμβάνονται κάποιες από τις πράξεις τους ως πολιτικές και τις δομούν συλλογικότερα, δεν αρνείται το διαδίκτυο, αλλά το χρησιμοποιεί. Δε λένε δηλαδή: όχι, η νέα κοινωνία που θα προκύψει από τους αγώνες μας δεν θα έχει ανάγκη το διαδίκτυο, άρα το παρακάμπτουμε και πάμε παραπέρα, αλλά λέει: θα χρησιμοποιήσουμε το διαδίκτυο ως μέσο για αυτή τη νέα κοινωνία, η οποία μπορεί και να μη χρειάζεται το διαδίκτυο. Η κίνηση αυτή είναι η κίνηση του κομμουνισμού, της συσσωμάτωσης δηλαδή (ας το πούμε έτσι χοντρά) των ανθρώπων μέσω της πάλης τους, μέσω της ζωντανής τους εργασίας. Όμως εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα. Διότι η συσσωμάτωση αυτή σημαίνει πρόοδο της εταιρικής διάστασης του διαδικτύου. Σημαίνει κέρδη για ιστοσελίδες όπως το twitter, οι παροχείς χώρου για σελίδες όπως το indymedia, για τη Microsoft κλπ. Η εργασία αυτή δηλαδή, η ζωντανή εργασία μιας κοινότητας ανθρώπων που είναι η νέα μορφή του κομμουνισμού, αρθρώνεται αμέσως-αμέσως ως δευτερεύουσα, ως η αφανής δύναμη που κινεί τις «καθεστωτικές» διαδικασίες. Την ίδια στιγμή, οι εταιρείες μπορούν να χαίρονται με την επιτυχία τους, η οποία πλέον στηρίζεται στον κομμουνισμό των χρηστών. Κι όμως, η εργασία των χρηστών, η αφανής αυτή δουλειά, είναι εκείνη η οποία είναι «πρωτεύουσα», δηλαδή εκείνη που στην ουσία παράγει τα όποια αποτελέσματα, που παράγει περιεχόμενο. Βλέπουμε λοιπόν την υποταγή της ζωντανής εργασίας, της δουλειάς του κομμουνισμού, την ίδια τη στιγμή της παραγωγής της. Διότι δεν πρόκειται ακριβώς εδώ για γέννηση ab ovo, αλλά για «άρθρωση» (κάτι που εννοώ με την αυστηρά μαρξιστική έννοια).

old-computerΤο ζήτημα εδώ είναι και πάλι η σύνδεση δυο (ή και παραπάνω) κινήσεων μέσα στην αλυσίδα αυτή της παραγωγής. Διότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η άρθρωση των πεδίων είναι να διαχωρίζει τις κινήσεις αυτές, να τις παρουσιάζει ως διαφορετικές. Δηλαδή, το ιντερνετ παρουσιάζεται μόνο ως η κοινότητα των χρηστών. Σα να εξαφανίζονται δηλαδή ως δια μαγείας όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που το κάνουν μια πλουτοφόρα επιχείρηση για κάποιους. Η διερώτηση είναι λοιπόν εύλογη: ποια διαφορά υπάρχει μεταξύ της υπεραξίας που εξάγεται από τη μισθωτή εργασία των κομπιουτεράδων της silicon valley και των χρηστών οι οποίοι μετά χαράς καταθέτουν τον ελεύθερό τους χρόνο για να πλουτίζει ο ιδιοκτήτης του facebook και του myspace; Η απάντηση είναι: καμιά. Γιατί, αν ήταν να κάτσουμε να διερωτηθούμε τους λόγους και τα κίνητρα για τα οποία οι άνθρωποι επιλέγουν να τους εκμεταλλεύεται κάποιος άλλος, θα μπλέκαμε σε μια ατέρμονη συζήτηση χωρίς συμπέρασμα. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν μου αρέσει να με εκμεταλλεύονται, αν έχει γούστο να πλουτίζει κάποιος από τη ζωντανή εργασία. Αλλά το γιατί η ζωντανή αυτή εργασία να μην τεθεί στην υπηρεσία του κοινού αντί να ζεύεται στην άμαξα του κεφαλαίου. Ο τρόπος με τον οποίο μας απαγορεύεται να ρωτήσουμε ακριβώς αυτή την ερώτηση είναι η ψευδαίσθηση του κοινού μέσα από τους διαδικτυακούς χώρους. Αυτό δε σημαίνει ότι οι διαδικτυακές κοινότητες δεν είναι κοινότητες. Είναι και παραείναι μάλιστα, και το επιχείρημα ότι δεν υπάρχει άμεση σύνδεση κλπ δεν έχει βάση. Το θέμα είναι άλλο: κατά πόσον αυτές οι διαδικτυακές κοινότητες είναι πολιτικές, δηλαδή σε ποιο βαθμό μπορούν να διαχειριστούν την καθημερινότητα της παραγωγής, σε ποιο βαθμό μπορούν να αντιληφθούν τη μορφή της δικιάς τους παραγωγής. Προς το παρόν, οι κοινότητες αυτές χρησιμοποιούνται ad hoc, σε επικοινωνιακό επίπεδο, πχ για να καλεστεί μια άμεση πορεία. Δηλαδή, σαν ένα πιο διαδραστικό κινητό τηλέφωνο (στο οποίο μπορείς πιο φτηνά να στείλεις βίντεο, λίνκ σε άλλες σελίδες κλπ). Σε ποιο βαθμό όμως αυτό το επικοινωνιακό μέσο επιτρέπει στους χρήστες του να αντιληφθούν τη μορφή της εργασίας τους; Και, ακόμα περισσότερο, σε ποιο βαθμό τους δείχνει πως οι αγώνες τους για προστασία των δεδομένων τους, για ελεύθερη πληροφορία, για δωρεάν επικοινωνία, συνδέονται με τους αγώνες των εργαζόμενων στους παροχείς των υπηρεσιών του δικτύου;

Είμαστε Όλοι Εργάτες: Μια Ταξική Ανάλυση των Εργατικών Αγώνων στο Πανεπιστήμιο.

Posted in ξένα with tags , , , , , , , on February 2, 2009 by simeonvatalos

Της Amy Pason από το ηλεκτρονικό περιοδικό Ephemera: theory & politics in organization.

Αν και η διοίκηση του πανεπιστημίου έστελνε το φθινόπωρο του 2007 αναρίθμητα μέηλ προσπαθώντας να πείσει ότι «οι εργασίες συνεχίζονται» – business as usual-, καμιά δουλειά δε συνεχιζόταν διότι οι υπάλληλοι, τεχνικοί και υγειονομικοί εργαζόμενοι της Αμερικάνικης Ένωσης Πολιτειακών, Επαρχιακών και Δημοτικών Εργαζομένων (American Federation of State, County, and Municipal Employees – AFSCME) κατέβηκε σε απεργία για το βασικό μισθό στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Οι εργαζόμενοι της AFSCME στο πανεπιστήμιο αυτό ελέγχουν την καθημερινή λειτουργία του πανεπιστημίου, από τον προγραμματισμό των αιθουσών, την καταλογογράφηση της βιβλιοθήκης, τη διαχείριση των προϋπολογισμών του τμήματος, τη συντήρηση των εργαστηρίων, μέχρι που «σιγουρεύονται ότι βγαίνει το σωστό δόντι» (AFSCME, 2007b). Ως τότε, στα τρία μου χρόνια στο πανεπιστήμιο της Μινεσότα, business as usual δε σήμαινε πικετοφορίες μπροστά από τα κτίρια του πανεπιστημίου, ούτε κονκάρδες που έλεγαν «στηρίζουμε τους εργαζόμενους στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα», και σίγουρα δεν σήμαινε μέηλ από τη διεύθυνση που μου υπενθύμιζαν τα καθήκοντά μου (ότι έπρεπε να πάω να διδάξω στο πανεπιστήμιο) καθώς και τους περιορισμούς στην στήριξη που μπορούσα να παρέχω νόμιμα στους απεργούς.

Business as usual δε σήμαινε επίσης ποτέ πριν ότι τόσο οι φοιτητές όσο οι διδάσκοντες και το προσωπικό αρχίσαμε να αισθανόμαστε την ένταση και τη διάκριση ανάμεσα στους κόπους μας. Δεν σήμαινε ότι κατάλαβα πως η θέση μου στο πανεπιστήμιο δεν διέφερε από τους εργαζόμενους στην πικετοφορία, πως ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια, πρώτα απ’ όλα θεωρούμουνα εργαζόμενη που παρέχει υπηρεσίες σε προπτυχιακούς. Αυτό το τελευταίο είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα της αποτυχημένης απεργίας του 2007: είμαστε όλοι εργάτες και η καλύτερη στρατηγική για να δουλέψουμε ενάντια στην επιχειρηματοποίηση των πανεπιστημίων μας είναι να οργανωθούμε κατά μήκος των διαφόρων πόστων μας ως εργάτες.

Η επιχειρηματοποίηση του πανεπιστημίου έγινε δυνατή διότι οι διδάσκοντες και οι φοιτητές εργάστηκαν υπό την ψευδαίσθηση ότι η παραγωγή γνώσης – και ειδικά η διδασκαλία και η έρευνα – είναι με κάποιο τρόπο διαφορετική από άλλες μορφές εργασίας και είναι αποκομμένη από τη μισθωτή εργασία του προσωπικού του πανεπιστημίου. Η αντίληψη που λέει ότι η παραγωγή γνώσης δεν είναι εργασία διαιωνίζεται από μια συμβολική ιεραρχία στην οποία οι διδάσκοντες, οι φοιτητές και το προσωπικό λαμβάνουν διαφορετικές θέσεις προνομίων και στάτους στο οικονομικό σύστημα του πανεπιστημίου. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι το «προϊόν» της ερευνητικής και διδακτικής δουλειάς του πανεπιστημίου παράγεται μόνο μέσω της συνεργασίας ανάμεσα σε διδάσκοντες, εργαζόμενους και φοιτητές (ειδικά προπτυχιακούς), και ότι όλη μας η εργασία είναι πραγματικός μόχθος. Ακόμα πιο αληθές είναι το γεγονός ότι όλοι μας βιώνουμε την εκμετάλλευση της εργασίας μας, αν και με διαφορετικές μορφές, διότι το κεφάλαιο δεν κάνει διακρίσεις.

Η επίμονη πίστη ότι οι θέσεις μας είναι διαφορετικές εμπόδισε την οργάνωση στα πανεπιστήμια κατά μήκος των τάξεων, ένας μηχανισμός που είναι όμοιος με εκείνους που τα εθνικά κράτη χρησιμοποιούν για να δημιουργήσουν διακρίσεις ανάμεσα στις εργαζόμενες, τις μεσαίες και τις ανώτερες τάξεις. Υπό την κυριαρχία της διοίκησης του πανεπιστημίου, η οποία έχει την εξουσία να αναδομεί, να δίνει αυξήσεις, και στην ουσία να ελέγχει τη σχέση του πανεπιστημίου με το κοινό, όλοι εμείς που εργαζόμαστε στο πανεπιστήμιο πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι μπορούμε να βρούμε την αλληλεγγύη μέσα από την συνειδητοποίηση ότι η εργασία μας συνδέει. Η απεργία της AFSCME και οι προσπάθειες στήριξής της αποκάλυψαν το βαθμό στον οποίο η διοίκηση μας αντιλαμβάνεται όλους ως εργάτες, και από αυτή την οπτική γωνία πρέπει να δομήσουμε την ανάλυσή μας των μελλοντικών στρατηγικών. Δίνω εδώ μια ταξική ανάλυση ως πρίσμα μέσω του οποίου να κατανοήσουμε και να κινήσουμε τη στήριξη των απεργιών κάθε είδους στα πανεπιστήμιά μας.

η συνέχεια εδώ